Μεταξύ 1999 και 2002, επισκέφθηκα τρία ψυχιατρικά ιδρύματα ενώ ζούσα και εργαζόμουν στο Κόσοβο και τη Σερβία, για ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα, Between The Lines, μετά τη σύγκρουση του ΝΑΤΟ με τη Σερβία. Το project από τα ιδρύματα, αυτή η ιστορία, είναι ένα αναπόσπαστο μέρος μιας μεγαλύτερης αφήγησης της σύγκρουσης, του διχασμού, της διαφοράς και του αποκλεισμού.
Έχοντας περάσει τέσσερα χρόνια διδάσκοντας φωτογραφία σε άτομα με ψυχιατρικές διαταραχές στο Λονδίνο, τα ψυχιατρικά ιδρύματα και οι ασθενείς δεν ήταν ξένοι για μένα, γνώριζα τα κυμαινόμενα πρότυπα συμπεριφοράς. Αυτό που βρήκα όμως στο Κόσοβο και τη Σερβία ήταν πολύ μακριά από τις πρακτικές που χρησιμοποιούσαν στο Λονδίνο.
Όταν τα επισκέφθηκα για πρώτη φορά, ήταν κρυμμένοι από το βλέμμα του ευρέος κοινού έτσι οι Σέρβοι σοκαρίστηκαν όταν τα είδαν για πρώτη φορά. Τα χρήματα, κατά τη διάρκεια των ετών του καθεστώτος Μιλόσεβιτς, είχαν εξαντληθεί, αφήνοντας βρώμικες συνθήκες, μεταδοτικές ασθένειες, έλλειψη ιατρικής περίθαλψης και αποκατάστασης και αδυναμία παροχής εποπτείας λόγω ενός μη παρακινημένου, χαμηλόμισθου προσωπικού, που αγωνιζόταν με τις δικές του οικονομικές δυσκολίες.
Η χειρότερη πτυχή, ήταν η πλήρης έλλειψη φροντίδας και ο μεγάλος αριθμός ανθρώπων που δεν θα έπρεπε να βρίσκονται σε αυτά τα μέρη. Άτομα με σωματικές αναπηρίες, σύνδρομο down, υψηλό ποσοστό Ρομά ή παιδιά των οποίων είχαν την ατυχία να γεννηθούν στα ιδρύματα. Ζώντας σε αυτό το περιβάλλον στέρησης, με λίγη υποκίνηση ή συμπόνια, αρχίζουν να επιδεικνύουν περίεργες συμπεριφορές και αυτοτραυματισμό.
Μέχρι τις τελευταίες μου επισκέψεις, το 2002, είχαν συγκεντρωθεί χρήματα, σε μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης στη Σερβία και με τη βοήθεια ορισμένων ΜΚΟ, ώστε οι συνθήκες διαβίωσης να βελτιωθούν. Για μένα, μετά το αρχικό σοκ από τις συνθήκες και την πλήρη έλλειψη φροντίδας, έγινε σαφές ότι οι ασθενείς από όλα τα εθνοτικά υπόβαθρα ήταν σε θέση να επιδείξουν περισσότερη στοργή και φροντίδα μεταξύ τους, από τη θλιβερή κατάσταση που επέδειξαν οι “λογικοί” συμπατριώτες τους, ο ένας στον άλλο, στο εξωτερικό κόσμο.
Το κείμενο και οι φωτογραφίες είναι δημοσιευμένες στο ιστολόγιο του George Georgiou (georgegeorgiou.net).
