Η προσπάθεια για ίδρυση τραπεζικού συστήματος στην Κύπρο ξεκίνησε το 1839 όταν η Οθωμανική αυτοκρατορία θέλησε να κάνει μεταρρυθμίσεις σε όλη την επικράτεια της, σε πολλά επίπεδα όπως στην οικονομία, πολιτική κτλ.
Αυτή η προσπάθεια ονομάστηκε Tanzimat (μεταρρύθμιση, αναδιοργάνωση) και ξεκίνησε από τον Σουλτάνο Mahmud II και συνεχίστηκε από τον γιο του Abdulmejid I. Η όλη προσπάθεια ήταν εμπνευσμένη από τον Ναπολεόντειο Κώδικα.
Μια από τις μεταρρυθμίσεις που έγιναν ήταν η ίδρυσης της Οθωμανικής Τράπεζας (Imperial Ottoman Bank) στην Κωνσταντινούπολη το 1856. Η τράπεζα άνοιξε γραφεία στο Παρίσι και το Λονδίνο και στις 4 Φεβρουαρίου του 1863 άνοιξε και στην Κύπρο, την Λάρνακα συγκεκριμένα, έχοντας ως πρωτεύοντα σκοπό την χρηματοδότηση του εμπορίου βαμβακιού.
Τα πρώτα γραφεία στεγάστηκαν στο σπίτι του Δημητρίου Πιερίδη που βρισκόταν στην μικρή αποβάθρα στην περιοχή του κάστρου. Τα επόμενα χρόνια ιδρύθηκαν και υποκαταστήματα σε άλλες πόλεις όπως στην Λεμεσό, Τρόοδο, Πάφο και Αμμόχωστο. Η Οθωμανική τράπεζα, μετά που η Κύπρος πέρασε στα χέρα της βρετανικής αποικιοκρατικής κυβέρνησης ανέλαβε τον ρόλο του τραπεζίτη.
Μετά την πρώτη τράπεζα, ιδρύθηκε το 1880 η Αγγλοαιγυπτιακή Τράπεζα (Anglo-Egyptian Bank) ενώ το πρώτο κυπριακό τραπεζικό ίδρυμα, το “Ταμιευτήριο η Λευκωσία” (μετέπειτα Τράπεζα Κύπρου) ιδρύθηκε το 1899.
Ακολούθως μετά, το 1901 ιδρύθηκε το “Λαϊκό Ταμιευτήριο Λεμεσού” (μετέπειτα Λαϊκή Τράπεζα) όπως και πολλά άλλα τοπικής φύσεως πιστωτικά ιδρύματα. Παράλληλα, αναπτύχθηκε και το συνεργατικό κίνημα με πρώτη την “Χωρική Τράπεζα Λευκονοίκου” το 1909.
Στα επόμενα χρόνια και άλλες ξένες τράπεζες έκαναν την εμφάνιση τους όπως η Τράπεζα Αθηνών το 1910, η Ιονική τράπεζα το 1926 και η Barclays το 1937. Άξιο αναφοράς είναι ότι δεν υπήρχε κανένας τραπεζιτικός νόμος έτσι οι τράπεζες λειτουργούσαν με τον εταιρικό νόμο του 1922.
Κλείνοντας το μικρό ιστορικό να αναφέρω πως το 1937 ιδρύθηκε η Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα όπως στήριζε και οργάνωνε το τα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα ενώ από το 1963 η Κύπρος ίδρυσε την δική της Κεντρική Τράπεζα όπου ήταν υπεύθυνη για την εποπτεία του τραπεζικού συστήματος στο νησί.
