Δεν έγινε ξαφνικά. Αλλά έτσι φάνηκε.
«Εξερράγη στρατιωτικόν κίνημα – Συνελήφθησαν πολιτικοί άνδρες», έγραφε η «Καθημερινή» το πρωί της 21ης Απριλίου 1967. «Την 2.30 πρωινήν δύναμις τεθωρακισμένων κατέλαβεν το κέντρον των Αθηνών…». Την ίδια ώρα, η εκδότρια Ελένη Βλάχου κοιτούσε από το παράθυρό της τα άρματα να περνούν. Η πόλη είχε ήδη αλλάξει.
Μέσα σε λίγες ώρες, στρατιωτικές δυνάμεις κατέλαβαν τον ΟΤΕ, τους ραδιοφωνικούς σταθμούς και τα υπουργεία. Πολιτικοί συνελήφθησαν. Το Σύνταγμα ανεστάλη. Η δημοκρατία είχε σταματήσει μέσα σε μια νύχτα.
Στην εξουσία βρέθηκαν ο Παπαδόπουλος, ο Μακαρέζος και ο Παττακός. Δεν ήταν οι μόνοι που σκέφτονταν ένα πραξικόπημα εκείνη την περίοδο. Υπήρχαν και άλλοι — ακόμη και κύκλοι κοντά στο Παλάτι — που ετοίμαζαν κάτι παρόμοιο. Όμως δίστασαν. Οι συνταγματάρχες όχι. Όπως λέγεται, είχαν προειδοποιήσει: «Αν δεν κινηθείτε εσείς, θα κάνουμε κάτι μόνοι μας». Και το έκαναν.
Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος βρέθηκε μπροστά σε τετελεσμένα. Παρά τις επιφυλάξεις του, όρκισε τη νέα κυβέρνηση.
Η χώρα μπήκε σε μια περίοδο σιωπής. Λογοκρισία, συλλήψεις, εξορίες. Με το πρόσχημα ενός «κινδύνου», καταργήθηκαν βασικές ελευθερίες. Πολλοί άνθρωποι βρέθηκαν στη φυλακή ή μακριά από τα σπίτια τους.
Στο παρασκήνιο, υπήρχε γνώση για το τι ερχόταν. Οι ΗΠΑ παρακολουθούσαν τις εξελίξεις, χωρίς να επέμβουν ουσιαστικά (δεν έδωσε «πράσινο φως» αλλά επέλεξε στάση αναμονής). Το «πορτοκαλί φως» που δόθηκε, φάνηκε αρκετό για να προχωρήσει το σχέδιο.
Τα χρόνια πέρασαν έτσι — με φόβο, αλλά και με ανθρώπους που αντιστάθηκαν.
Και μετά ήρθε η Κύπρος.
Το 1974, η χούντα οργάνωσε πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου. Αυτό άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή. Σε λίγες μέρες, η κατάσταση ξέφυγε. Άνθρωποι σκοτώθηκαν, οικογένειες ξεριζώθηκαν, πόλεις άδειασαν. Ένα κομμάτι της Κύπρου χάθηκε — και παραμένει μέχρι σήμερα κατεχόμενο.
Λίγες μέρες μετά, η χούντα κατέρρευσε. Η Ελλάδα επέστρεψε στη δημοκρατία και, το 1975, οι πρωταίτιοι καταδικάστηκαν.
Αλλά όσα έγιναν — ειδικά στην Κύπρο — δεν τελείωσαν τότε.
Γιατί εκείνη η νύχτα του 1967 δεν ήταν μόνο η αρχή μιας δικτατορίας. Ήταν η αρχή μιας αλυσίδας γεγονότων που κόστισαν πολύ περισσότερο απ’ όσο φαινόταν στην αρχή.
